Hoofdstuk 5 | BEN IK DAT?
Er zijn vele manieren om (zelf)portretten te tekenen of schilderen. Kunstenaars vinden hun eigen stijl vaak pas na jaren. Het is goed om eerst eens te ervaren dat een tekening of schilderij iets totaal anders mag zijn als een foto. In de volgende oefeningen kun je dat ervaren met jezelf als model. Benodigdheden: een spiegel, een 2B potlood en papier (bijvoorbeeld A4 of A3).
Oefening 1: Teken jouw spiegelbeeld zonder tussendoor naar je papier te kijken. Houd je potlood ver van de punt vast. Zorg dat je potlood tijdens het tekenen zoveel mogelijk in aanraking blijft met het papier, terwijl je elk detail van je gezicht als het ware aanraakt. Het resultaat is gegarandeerd een verrassing en zeker geen glamour portret. Het mooie is dat je toch in die tekening verborgen zit, ook al lijkt het fotografisch totaal niet.
Tip: Het is leuk om oefening 1 met iemand samen doen. Ga tegenover elkaar zitten, begin tegelijk te tekenen en laat elkaar na bijvoorbeeld 10 minuten de verrassende resultaten zien.
Oefening 2: TEKENEN UIT JE GEHEUGEN
Bestudeer zonder te tekenen 5 minuten jouw spiegelbeeld. Teken daarna zonder in de spiegel te kijken in 5 minuten wat je je kunt herinneren. Herhaal deze volgorde zo vaak als nodig. Ik kreeg deze oefening van Anastasia K., een kunstenares die in Rotterdam woont en werkt. Ze geeft in haar studio teken- en schilderlessen: https://www.art-workshop.nl
Oefening 3: FOCUS OP SCHADUW
Stap 1: Maak een foto van jezelf of iemand anders in close-up (hoofd, gezicht, nek en iets van de schouders). Zorg voor sterk licht van opzij zodat je duidelijke schaduwen krijgt.
Stap 2: Verander de foto op je camera of computer in zwart-wit. Teken het gezicht van de foto eerst in lijn na (uiterst links).
Stap 3: Roteer de foto en je tekening 180 graden* (tweede van links). Teken eerst de donkerste schaduwvormen en vervolgens de ‘middentonen’ (derde van links).
Stap 4: Draai jouw tekening weer om en kijk of je nog iets mist.
*Door op zijn kop te werken ga je je beter concentreren op licht en donker in plaats dat je je fixeert op de gelijkenis. Het werken in grijstonen is een goede voorbereiding voor schilderen. Oefening 3 komt van de meester-illustrator/portrettist van de NRC, Siegfried Woldhek. Je kunt zijn tekencursussen online aanschaffen.
Als je verder wil experimenteren met (zelf)portretten is het goed om ook andere materialen uitproberen.
